Thứ hai, ngày 14 tháng 04 năm 2016

Di sản văn hóa phi vật thể mpơl lam ăp kon bu nuyh bơh Việt Nam: Nghệ thuật Ðờn xa tài tử Nam Bộ

28/04/2022 11:45 G4T+7

Nghệ thuật Ðờn xa tài tử Nam Bộ jêng du ntil nau nghệ thuật kăl e ta Việt Nam, dơi njêng n'hanh hao gĕh ntơm dăch dŭt thế kỉ 19. Nghệ thuật Ðờn xa tài tử jêng nghệ thuật đờn n'hanh mprơ, yor bu nuyh bon lan ta Nam Bộ njêng gơi mprơ pâl jêh mông rlu rganh pah kan. Rplay săm bŭt "tài tử" blang lah bu nuyh blau pâl nhạc, gĭt ntil nhạc kăl e.

Ntơm sa ơm gĕh êng đờn, jêh rĭ mơ gĕh tay nau mprơ nĕ moh jêng đờn ca. Ăp bài bơh đờn ca tài tử dơi bu njêng tĕng kơt nau rêh ôi mhau ta nar rbŭn, nhạc cung đình, nhạc kăl e mpeh Trung n'hanh Nam.

Bu nuyh mpeh Nam kơp Ðờn ca tải tử jêng nau pâl rlưn tâm nau way nuih n'hâm ta ăp tâ rbŭn, têt, giỗ, tâm nsông, rbŭn,...

Ăp ntil nhạc aơ dơi bu cải biên nao nao ntơm bơh 72 ntil nhạc kăl e. Tâm nĕ gĕh ntơm bơh 20 bài tơm (bài Tổ) ân 4 bâr (n'hâm), gĕh: 6 bài Bắc (mpơl saơ nuih n'hâm m'ak, nau long), 7 bài Hạ (dŏng bư brah), 3 bài Nam (mpơl saơ nau mô ru, ngăch mprăl) và 4 bài Oán (mpơl saơ nau r'ngo, nau tâm ngai).

Phung pâl nhạc gŭ ta nhiar ka đar mô rĭ bêl mprơ mô r'vê rĭ aơ, tĕng nau kơt mprơ lah "lòng bản"

Ðờn ca tài tử dơi bu pâl tĕng phung, câu lạc bộ n'hanh pâl tâm r'năk. Bu nuyh pâl nhạc way pâl bar he, pe nuyh, mô rĭ âk bu nuyh. Năm 2013, nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ dơi UNESCO kơp jêng Di sản Nau way phi vật thể mpơl lam ăp kon bu nuyh.

Ăp ntil ndơ bu dŏng pâl đờn ca tài tử gĕh: đàn kim, đàn tranh, đàn cò, đàn tỳ bà, đàn tam, n'hôm, tiêu, song loan...

H’Mai (th)

534
TIN MỚI NHẤTNAU N’KÔCH MHEXOR XƯV YAZ HLO

Là số lễ hội truyền thống của các dân tộc thiểu số tại chỗ như: Lễ sum họp cộng đồng, lễ mừng được mùa, lễ mừng chiến thắng, lễ cúng bến nước, lễ cúng cơm mới… đã được tỉnh sưu tầm, phục dựng trong những năm qua.

* Jêng rnoh rbŭn bư brah kal e bơh ăp bu nong iê bu nuyh rêh du ntŭk tâm ban: Bư brah tâm rnglăp bon lan, bư brah m’ak gĕh n’sĭt âk ndu ndơ tăm, bư brah dơi tâm lơh, bư brah ndrâm dak, bư brah sông piăng mhe… lĕ dơi n’gor joi răk mray, ndâk njêng tay tâm ăp năm lĕ lăn.

* Zos chor lêr hôix truênx thôngs ntơưv cxuô minhx cxưx nênhs tsơưs ntơưv qơư sưs li: Lêr sum hopx côngx đôngx, lêr phôngv lo kôngz, lêr phôngv ntâus zênhx, lêr côngv hâur đêx, lêr côngv mor blêx yaz… tưz lo xênhr nrar, tror uô tơưv hur chor shông đhâu.