Thứ hai, ngày 14 tháng 04 năm 2016

Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại của Việt Nam: Dân ca ví, giặm Nghệ - Tĩnh

05/05/2022 14:51 G5T+7

Ví, giặm là hai lối hát dân ca không nhạc đệm, được thực hành trong lao động và đời sống thường nhật của người dân hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh: lúc ru con, khi làm ruộng, chèo thuyền, lúc dệt vải, xay lúa… Vì vậy, ví, giặm diễn xướng theo ba hình thức: hát lẻ, hát đối, hát cuộc.

Trung tâm của di sản ví, giặm ở các làng nằm hai bên bờ sông Lam và sông La như làng Kim Liên, Bồi Sơn (Nghệ An), Thạch Việt, Trường Lưu (Hà Tĩnh)…

Mỗi cuộc hát thường có ba chặng: hát dạo, hát đối và hát xe kết. Ca từ bằng thể thơ lục bát, song thất lục bát, lục bát biến thể (hát ví), 5 chữ (hát giặm). Ca từ của dân ca ví, giặm có nội dung đa dạng, miêu tả cuộc sống, phản ánh tập quán xã hội, lịch sử, tình yêu quê hương, đất nước, con người, tình yêu đôi lứa. Nhiều bài hát mang tính giáo dục sâu sắc: kính trọng cha mẹ, chung thủy, nghĩa tình, trung thực, góp phần gìn giữ các tập tục, truyền thống tốt đẹp trong ứng xử xã hội ở làng xã.

Các lối hát gọi tên theo các hoạt động như ví phường vải, ví đò đưa, ví phường nón, giặm ru, giặm kể, giặm khuyên,…

Dân ca ví, giặm chiếm vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa, tinh thần của người Nghệ Tĩnh nên rất phổ biến trong đời sống, trong các cuộc vui, lễ hội, liên hoan, giao lưu giữa các nhóm cộng đồng, và còn được khai thác thành các trình diễn nghệ thuật trên sân khấu. Ngày 27/11/2014, UNESCO chính thức vinh danh Dân ca ví, dặm Nghệ - Tĩnh của Việt Nam là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Các nghệ nhân nỗ lực làm sống lại điệu hát ví, giặm

H’Mai (th)

266
TIN MỚI NHẤTNAU N’KÔCH MHEXOR XƯV YAZ HLO

Là số lễ hội truyền thống của các dân tộc thiểu số tại chỗ như: Lễ sum họp cộng đồng, lễ mừng được mùa, lễ mừng chiến thắng, lễ cúng bến nước, lễ cúng cơm mới… đã được tỉnh sưu tầm, phục dựng trong những năm qua.

* Jêng rnoh rbŭn bư brah kal e bơh ăp bu nong iê bu nuyh rêh du ntŭk tâm ban: Bư brah tâm rnglăp bon lan, bư brah m’ak gĕh n’sĭt âk ndu ndơ tăm, bư brah dơi tâm lơh, bư brah ndrâm dak, bư brah sông piăng mhe… lĕ dơi n’gor joi răk mray, ndâk njêng tay tâm ăp năm lĕ lăn.

* Zos chor lêr hôix truênx thôngs ntơưv cxuô minhx cxưx nênhs tsơưs ntơưv qơư sưs li: Lêr sum hopx côngx đôngx, lêr phôngv lo kôngz, lêr phôngv ntâus zênhx, lêr côngv hâur đêx, lêr côngv mor blêx yaz… tưz lo xênhr nrar, tror uô tơưv hur chor shông đhâu.